Ε4_Δεν υπάρχει μία μόνο ιστορία – γράψε τη δική σου

Γενικές Πληροφορίες
Επισκόπηση
Στόχος(οι)
Περιεχόμενο
Γενικές Πληροφορίες

Είδος δραστηριότητας:

❑ Καθοδήγηση

❑ Καθοδήγηση από Ομότιμους

x Εργαστήριο

 

Σχετικός πυλώνας: Επικοινωνία και πολιτισμική συνείδηση

 

Σχετική/-ές δεξιότητα/-ες:
Επικοινωνικές δεξιότητες, Κοινωνικές δεξιότητες & Δεξιότητες του πολίτη, Πολιτισμική συνείδηση και έκφραση

 

Διάρκεια: τουλάχιστον 4 ώρες

Εξοπλισμός και Πηγές: Φορητός υπολογιστής, προβολέας διαφανειών, πίνακας παρουσιάσεων (flipchart), χαρτί μεγέθους Α4 ή Α3 (τουλάχιστον ένα για κάθε συμμετέχοντα), μαρκαδόροι, στυλό.

Επισκόπηση

Τι είναι;

Το «Δεν υπάρχει μία μόνο ιστορία – γράψε τη δική σου» είναι μία ομαδική δραστηριότητα, η οποία, μέσα από καθοδηγούμενη συζήτηση και αναστοχασμό πραγματεύεται ζητήματα προσωπικής και πολιτισμικής ταυτότητας καθώς και τις επιπτώσεις και εκφάνσεις του ρατσισμού, της ξενοφοβίας και των διακρίσεων έναντι του «άλλου».

Πώς υλοποιείται;
Το εργαστήρι συνδυάζει διαφορετικές δραστηριότητες, ξεκινώντας με αλληλογνωριμία και αναστοχασμό, οικοδομώντας στη συνέχεια σχέσεις μέσα από την αφήγηση και εξομολόγηση ιστοριών και τελειώνοντας με το σχεδιασμό μελλοντικών δράσεων.

Με πόσα άτομα;
Το εργαστήρι μπορεί να υλοποιηθεί με ομάδα παιδιών σε φροντίδα/συμμετέχοντες από διαφορετικά περιβάλλοντα. Παρ’ όλα αυτά, για να διασφαλιστεί η ποιότητα της συμμετοχής και να δημιουργηθεί ένα ασφαλές περιβάλλον για τους συμμετέχοντες, ο προτεινόμενος αριθμός συμμετεχόντων ανά ομάδα είναι 10 άτομα.

Στόχος(οι)

Ομαδικός αναστοχασμός για την πολιτισμική πολυμορφία, την προαγωγή της αποδοχής και της ενσυναίσθησης και την ενθάρρυνση της προσωπικής έκφρασης.

Μετά την ολοκλήρωση του εργαστηρίου, οι συμμετέχοντες θα έχουν διερευνήσει τα ακόλουθα:

(i) Δυνάμεις που επιδρούν στη δημιουργία της πολιτισμικής τους ταυτότητας,

(ii) Τρόπους με τους οποίους η δημιουργία στερεοτύπων επηρεάζει την ατομική ταυτότητα και την κοινωνική αντίληψη, και

(iii) Θα αναστοχαστούν ως προς το βαθμό στον οποίο η καταγωγή καθορίζει (ή όχι) το ποιοι είμαστε.

Το εργαστήρι περιλαμβάνει δραστηριότητες αφήγησης ιστοριών, που βοηθούν τους συμμετέχοντες να αναστοχαστούν ως προς δικές τους εμπειρίες και να συνδεθούν στενότερα με τους άλλους συμμετέχοντες, οικοδομώντας σχέσεις ζωής.

Μαθησιακά αποτελέσματα:

    • Αλληλογνωριμία και κοινοποίηση διαφορετικών πτυχών της προσωπικής και πολιτισμικής ζωής των συμμετεχόντων.
    • Αύξηση της γνώσης του συμμετέχοντα/της συμμετέχουσας για εμπειρίες που σχετίζονται με διαφορετικές αντιλήψεις.
    •  Αύξηση της ικανότητας του συμμετέχοντα/της συμμετέχουσας ως προς την αντίληψη του εαυτού του/της.
    •  Ανάπτυξη της ικανότητας του συμμετέχοντα/της συμμετέχουσας να εκφράζει συναισθήματα για τον εαυτό του/της, γεγονότα της ζωής του/της και σημαντικούς για αυτόν/αυτήν ανθρώπους.
    • Ανάπτυξη της αντίληψης του συμμετέχοντα/της συμμετέχουσας για τις επιλογές του/της ως προς μελλοντικές του/της διαδρομές

Ως εκ τούτου, αυτό το εργαστήρι εστιάζει στη διαδικασία της αυτογνωσίας και της ενδοσκόπησης, μέσα από συγκεκριμένες πολιτισμικές κατασκευές. Συμβάλλει, επίσης, στον αναστοχασμό της αντίληψης του εαυτού από τους άλλους και στην αποδόμηση της πιθανώς προκατειλημμένης αντίληψης για τους άλλους, με σκοπό τον περιορισμό των αρνητικών αντιλήψεων.

Περιεχόμενο

Υπόβαθρο:

Τα παιδιά, οι έφηβοι και οι νεαροί ενήλικες στα διαφορετικα στάδια ανάπτυξής τους αποζητούν την αναγνώριση και την αποδοχή από τους άλλους. Η πολιτισμική και ομαδική ταυτότητα αποτελούν σημαντικά στοιχεία της αναπτυξιακής αυτής πορείας, ενώ η ενδυνάμωση των θετικών προτύπων και η ενθάρρυνση της κριτικής σκέψης είναι καίριας σημασίας, ώστε να εξελιχθούν σε ενήλικες που γνωρίζουν την έννοια του σεβασμού.

Ειδικά όσον αφορά σε νεαρούς Αποχωρούντες εκ Φροντίδας, οι οποίοι συχνά στερούνται σταθερών προτύπων και καθοδήγησης, δραστηριότητες που παρέχουν την ευκαιρία προσωπικης αναζήτησης στο πλαίσιο μιας ασφαλούς ομάδας, είναι ουσιώδους σημασίας και προσφέρουν μαθησιακές εμπειρίες από πολλές απόψεις.

Όπως πολλοί άλλοι πρόσφυγες στην Ευρώπη, έτσι και τα ασυνόδευτα παιδιά προέρχονται από πολύ διαφορετικά περιβάλλοντα και όταν ξεκινούν την καινούρια τους ζωή στην Ευρώπη, καλούνται να εξοικιωθούν με ένα νέο σύνολο κοινωνικών και πολιτισμικών «κωδίκων», ώστε να μπορέσουν να καταλάβουν το καινούριο περιβάλλον και να επικοινωνήσουν σε αυτό. Συχνά βρίσκονται στη θέση να αντιμετωπίζουν την προκατάληψη από τους άλλους ή να πρέπει να ξεπεράσουν οι ίδιοι τις προηγούμενες αντιλήψεις τους για τη ζωή. Προερχόμενοι από ποικίλα περιβάλλοντα και με διαφορετικές εμπειρίες, καλούνται να αντιμετωπίσουν σημαντικές προκλήσεις κατά την προσαρμογή τους στις νέες συνθήκες.

Να θυμάστε:

      1.  Η δημιουργία περιβάλλοντος ασφάλειας εντός της ομάδας από την αρχή, όπου o αμοιβαίος σεβασμός είναι υψίστης σημασίας και η εποικοδομητική κριτική οδηγεί σε γόνιμη επικοινωνία, αποτελεί σημαντικό στοιχείο.
      2. Όταν ένας Επαγγελματίας Ολοκλήρωσης Φροντίδας (ΕΟΦ) (Leaving Care Professional) δουλεύει με πρόσφυγες και μετανάστες, είναι σημαντικό να επενδύει χρόνο και ενέργεια, για να μαθαίνει περισσότερα για το περιβάλλον από το οποίο προέρχονται, τα ενδιαφέροντα, τις φιλοδοξίες και τις ανάγκες τους.
      3. Να αναζητάτε δημιουργικούς τρόπους να ξεπερνάτε πιθανά γλωσσικα εμπόδια, κατά την επαφή με παιδιά σε φροντίδα που προέρχονται από διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα.

​​​

Προκλήσεις
Αντιμετώπιση των προκλήσεων
Προκλήσεις

1.   Πιθανότητα εμφάνισης προκαταλήψεων εντός της ομάδας κατά τη συζήτηση για τη δημιουργία στερεοτύπων.

2.     Πιθανότητα οι έννοιες να είναι πολύ αφηρημένες και να φαίνονται ανεφάρμοστες σε πραγματικά γεγονότα

Αντιμετώπιση των προκλήσεων

  1. Ο ΕΟΦ θα είναι προετοιμασμένος να αντιμετωπίσει και να επανακαθορίσει προκατειλημμένες συμπεριφορές, εστιάζοντας στην αντίληψη και ανάδειξη της πολιτισμικής πολυμορφίας.
  2. . Ο ΕΟΦ θα ετοιμάζει εκ των προτέρων παραδείγματα με πρακτική εφαρμογή και προσωπικές εμπειρίες, ώστε να φέρνει τα ζητήματα αυτά πιο κοντά στη ζωή των παιδιών σε φροντίδα.

Στάδια Υλοποίησης

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: Με σκοπό να προκληθεί εντότερη συζήτηση και να βοηθηθούν τα μέλη της ομάδας στη μεταξύ τους γνωριμία, μπορούν να πραγματοποιηθούν επιπλέον οι ακόλουθες δράσεις:

      1. Γνωρίζοντας ο ένας τον άλλον, «σου λέω το όνομά μου»

Σε αυτήν τη δραστηριότητα, οι συμμετέχοντες καλούνται να μοιραστούν την ιστορία και τη σημασία του ονόματός τους. Μια καλή διάταξη για την ομάδα είναι να καθίσει σε σχήμα κύκλου, ώστε όλοι να μπορούν να δου και να ακούσουν καλά ο ένας τον άλλον. Σε έναν πίνακα παρουσιάσεων (flipchart) μπορείτε να γράψετε κάποιες ερωτήσεις που θα βοηθήσουν τους συμμετέχοντες να καταλάβουν με ποιο τρόπο να αφηγηθούν την ιστορία του ονόματός τους, όπως, «Ποιος διάλεξε το όνομά σου και γιατί;», «Το όνομά σου σημαίνει κάτι;», «Είχε πάντα την ίδια σημασία ή η σημασία του έχει αλλάξει;», «Σου αρέσει το όνομά σου;», «Πώς σε αποκαλούν οι συγγενείς και οι φίλοι σου;». Ως ΕΟΦ, μπορείτε να ξεκινήσετε δίνοντας ως παράδειγμα την ιστορία του δικού σας ονόματος.

Εάν μείνει επιπλέον χρόνος, μπορείτε να ζητήσετε από κάθε συμμετέχοντα/συμμετέχουσα να γράψει το όνομά του/της σε χαρτί και δίπλα από κάθε γράμμα του ονόματός του/της να σημειώσει κάτι που τον/την αντιπροσωπεύει και ξεκινά με αυτό το γράμμα. Θα μπορούσε να είναι ένα χαρακτηριστικό του/της, μια ασχολία του/της ή ένα πρόσωπο που σχετίζεται με αυτόν/αυτήν κ.λπ. Στη συνέχεια, κάθε ένας και κάθε μία παρουσιάζει τις ιδέες του/της στην υπόλοιπη ομάδα.

Συμβουλές:

a. Εάν δουλεύετε με μεγάλη ομάδα και έχετε περιορισμένο χρόνο, οι συμμετέχοντες μπορούν να δουλέψουν σε ομάδες.
b. Το να ενθαρρύνετε τους συμμετέχοντες να σχεδιάσουν αντί να γράψουν βοηθάει όσους δεν είναι τόσο καλοί στο να διαβάζουν ή να γράφουν να νιώσουν πιο άνετα.

           2. «Τα πράγματά μου, η κουλτούρα μου»             – αυτή η δραστηριότητα συνήθως                           προϋποθέτει βασικές γλωσσικές             γνώσεις από μέρους των συμμετεχόντων.

Οι συμμετέχοντες καλούνται να φέρουν μαζί τους (ή να περιγράψουν) ένα αντικείμενο ή μια φωτογραφία που αντιπροσωπεύει τη κουλτούρα τους ή μία πτυχή της. Καθίστε σε κύκλο και τοποθετήστε τα αντικείμενα στη μέση. Στη συνέχεια, ο κάθε ένας και η κάθε μία παρουσιάζει στην υπόλοιπη ομάδα αυτό που έφερε, εξηγώντας τι αντιπροσωπεύει και γιατί το επέλεξε. Καθώς οι συμμετέχοντες παρουσιάζουν τα αντικείμενα που έχουν φέρει, μπορείτε να κάνετε τις ακόλουθες ερωτήσεις: Ήταν δύσκολο να επιλέξετε ένα αντικείμενο / μία φωτογραφία; Γιατί επιλέξατε το συγκεκριμένο; Γιατί είναι χαρακτηριστικό της κουλτούρας σας;

Αφού οι συμμετέχοντες παρουσιάσουν το αντικείμενο που επέλεξαν, δώστε το λόγο σε αυτούς να συνεχίσουν τη συζήτηση. Οι ερωτήσεις προς συζήτηση μπορεί να σχετίζονται με ομοιότητες που έχουν εντοπιστεί ή με λεπτομέρεις για τα αντικείμενα κ.λπ. Στο τέλος, ρωτήστε τους συμμετέχοντες τι τους φάνηκε ενδιαφέρον ή τους εξέπληξε κατά τη διάρκεια της δραστηριότητας.

Στάδια εφαρμογής της δραστηριότητας: Δεν υπάρχει μία μόνο ιστορία – γράψε τη δική σου

Στάδιο 1

Ο ΕΟΦ προσκαλεί την ομάδα να παρακολουθήσει το ακόλουθο βίντεο (με κείμενο διαθέσιμο σε 49 γλώσσες):

https://www.ted.com/talks/chimamanda_adichie_the_danger_of_a_single_story/transcript

Ο κίνδυνος μίας μόνο ιστορίας | Chimamanda Ngozi Adichie

«Οι ζωές μας, οι κουλτούρες μας αποτελούν τη σύνθεση πολλών αλληλεπικαλυπτόμενων ιστοριών. Η μυθιστοριογράφος Chimamanda Adichie εξιστορεί το πώς βρήκε την αυθεντική φωνή της κουλτούρας της και μας προειδοποιεί ότι αν ακούμε μία μόνο ιστορία για ένα άτομο ή τη χώρα του, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος παρανόησής τους ».

Το βίντεο αυτό περιλαμβάνει μια αυτοβιογραφική ιστορία που επιλέχθηκε για να προκαλέσει συζήτηση γύρω από τα ζητηματα των πολιτισμικών καταβολών, της προσωπικής ταυτότητας και των προσωπικών φιλοδοξιών, τους τρόπους με τους οποίους κατασκευάστηκαν οι κοινωνικές αντιλήψεις και τα στερεότυπα καθώς, επίσης, και να θέσει υπό αμφισβήτηση την αυτοεκτίμηση και το ζήτημα της ταυτότητας. Η δραστηριότητα εστιάζει, κυρίως, στο πώς τα στερεότυπα επηρεάζουν την καθημερινότητά μας.   

Σημαντική Σημείωση: Το περιεχόμενο του βίντεο προϋποθέτει υψηλό επίπεδο γνώσης της αγγλικής γλώσσας καθώς και κατανόηση κάποιων αφηρημένων εννοιών, σχετικών με τη δημιουργία της πολιτισμικής ταυτότητας. Συνεπώς, αξιοποιήστε ολόκληρο το βίντεο μόνο στην περίπτωση που ο εκπαιδευτής γνωρίζει την ομάδα και μπορεί να αποφασίσει εάν είναι κατάλληλο για αυτήν. Εναλλακτικά, μπορεί να χρησιμοποιηθεί απόσπασμά του ή κάποιες φράσεις από αυτό, με σκοπό τον αναστοχασμό και τη συζήτηση γύρω από την πολιτισμική και προσωπική ταυτότητα, ή μπορεί να επιλεχθεί κάποιο άλλο σχετικό βίντεο.

Στάδιο 2

Μετά την προβολή, ο εκπαιδευτής ρωτά τους συμμετέχοντες για τα πρώτα τους συναισθήματα καθώς και για τις εντυπώσεις και τις σκέψεις που πιθανόν να τους δημιουργήθηκαν παρακολουθώντας το βίντεο.

Ο εκπαιδευτής έχει ετοιμάσει από πριν τρία φύλλα στον πίνακα παρουσίασεων με τους εξής τρεις τίτλους:

(i) Στερεοτυπικές αναπαραστάσεις ανθρώπων της κουλτούρας ή της χώρας μου,

(ii) Στερεοτυπικά σύμβολα της κουλτούρας ή της χώρας μου (π.χ. σημαία, εθνικό λουλούδι ή ζώο κ.λπ.),

(iii) Η προσωπική μου αναπαράσταση για την κουλτούρα, τη χώρα και το λαό μου.

Ξεκινώντας, κάθε συμμετέχοντας/συμμετέχουσα γράφει (και/ή σχεδιάζει) τις σκέψεις του/της σε ξεχωριστό χαρτί για κάθε φύλλο του πίνακα παρουσιάσεων . Μόλις τελειώσουν, παρουσιάζουν καθένα από αυτά και το κολλούν στο αντίστοιχο φύλλο παρουσίασης. Στόχος είναι να φανεί ότι μπορούμε όλοι εύκολα να εντοπίσουμε στερεότυπα, αλλά ότι αυτά φανερώνουν μόνο μέρος της σύνθετης πραγματικότητας. Η προσωπική και συλλογική ταυτότητα αποτελεί σύνθετο κατασκεύασμα και πάντα συνυπάρχουν περισσότερες από μία ιστορίες στην κατασκευή της ταυτότητας.

Ανάλογα με την ομάδα, θα προκύψουν διαφορετικές συζητήσεις ως προς τα στερεότυπα, τις θετικές και αρνητικές αφηγήσεις και τις προσωπικές και συλλογικές ταυτότητες. Σκοπός ειναι η συζήτηση να κατευθυνθεί στην αντίληψη της δημιουργίας στερεοτύπων από όλους και σε καθημερινή βάση, ότι αυτό επηρεάζει τόσο εμάς όσο και το περιβάλλον μας, αλλά και ότι μπορούμε να σταματήσουμε την παραγωγή μίας μόνο ιστορίας για εμάς ή τους άλλους, με το να μοιραζόμαστε προσωπικές και συλλογικές ιστορίες και να δείχνουμε ενδιαφέρον για τις λεπτομέρεις και την πολυπλοκότητά τους.

Ερωτήσεις που μπορούν να γίνουν, για να ξεκινήσει η συζήτηση, είναι οι εξής: Ποιες είναι οι επιπτώσεις που προκύπτουν, όταν εστιάζει κανείς μόνο στις στερεοτυπικές αναπαραστάσεις για ένα λαό ή μια κουλτούρα; Τι παραλείπεται; Πώς κάτι τέτοιο δημιουργει μία μόνο αφήγηση για λαούς, κουλτούρες ή χώρες;

Εάν ο χρόνος το επιτρέπει, μπορεί να υπάρξει και δεύτερος γύρος, όπου οι συμμετέχοντες θα μοιραστούν σκέψεις και εικόνες σχετικά με τη νέα χώρα διαμονής τους. Μόλις τα φύλλα των συμμετεχόντων παρουσιαστούν, μπορούν να γίνουν συγκρίσεις μεταξύ των στερεοτύπων για τις χώρες καταγωγής τους και για τη νέα τους πατρίδα. Εντοπίζονται περισσότερες ή λιγότερες αρνητικές αντιλήψεις; Είναι ίδιες ή διαφορετικές; Η ομάδα μοιράζεται τις ίδιες στερεοτυπικές απόψεις για τη νέα πατρίδα;

Στάδιο 3

Ολοκληρώνοτας το εργαστήρι:

Στο τέλος κάθε δραστηριότητας, αποτελεί καλή πρακτική να γίνεται ανακεφαλαίωση και να αξιολογείται το αν οι συμμετέχοντες ένιωσαν άνετα, έμειναν ικανοποιημένοι από τη διαδικασία και κατανόησαν τις ιδέες και τα μαθησιακά αποτελέσματα, όπως τέθηκαν στην αρχή της δραστηριότητας. Ειδικά σε δραστηριότητες όπως αυτή, η οποία εστιάζει στην ενδοσκόπηση και τον αναστοχασμό, η αξιολόγηση θα πρέπει να βοηθά στην καλλιέργεια αισθήματος επίτευξης του στόχου στους συμμετέχοντες και να αφήνει το περιθώριο να μοιραστούν τις απόψεις τους.

Για την αξιολόγηση, επιστρέψτε στα τρία φύλλα του πίνακα παρουσιάσεων και παρουσιάστε πώς συνδέονται μεταξύ τους. Εάν οι δραστηριότητες «προθέρμανσης» περιελάμβαναν την παρουσίαση κάποιου προσωπικού αντικειμένου, ρωτήστε εάν οι αντιλήψεις ως προς το εκάστοτε αντικείμενο έχουν αλλάξει μετά τη συζήτηση για τα στερεότυπα. Ολοκληρώνοντας, συζητήστε εάν οι απόψεις για τις στερεοτυπικές περιγραφές των χωρών, της κουλτούρας και των λαών που παρουσιάστηκαν από τους συμμετέχοντες, έχουν αλλάξει σε σχέση με την αρχή του εργαστηρίου.